De bodem vormt de basis van kringlooplandbouw. Organische stof vorm de kern van bodemkwaliteit, zegt Lijbert Brussaard, emeritus hoogleraar Bodembiologie in een artikel in Resource. Een bodem die veel organische stof bevat, kan veel beter water opnemen en is beter bestand tegen droogte. Ook kan zo’n bodem meer stikstof en mineralen vasthouden, hij biedt een rijker bodemleven en draagt bij aan gezonde gewassen.

Bodem

Akkerbouwers moeten zich dus meer richten op die bodem door meer granen te telen, niet-kerende grondbewerking toe te passen in plaats van ploegen. En als je als akkerbouw met veehouders samenwerkt, kun je zorgen dat organische mest beter benutten. Het is beter vaste mest te gebruiken. Daarnaast moet de landbouw fossiel grondstoffen uitbannen

Reststromen

Hoogleraar Imke de Boer, Dierlijke Productiesystemen, pleit ervoor dieren meer te voeren met reststromen. In haar food systems approach worden de hoeveelheid productiedieren beperkt. Akkerbouwland wordt gebruikt voor productie van plantaardig voedsel voor de mens en grasland voor de productie van veevoer. Een probleem is nog wel, zo zegt ze, dat veel afvalproducten in de voedselketen niet in veevoer verwerkt mogen worden. De Boer verzekert dat veel voedselafval veilig is voor varkens als je het goed verhit.

Vlinderbloemigen

Martin van Ittersum, hoogleraar Plantaardige Productiesystemen denkt aan een landbouwsysteem zonder externe input van nutriënten als kunstmest. Hij ziet mogelijkheden om resten van vlinderbloemigen, planten die stikstof binden, terug te geven aan het land. Maar hij merkt wel op dat volledige circulariteit voor stikstof niet mogelijk lijkt. Je moet de reststromen vooral gebruiken om de bodemkwaliteit te verbeteren.

Mest

Het verminderen van de import en export van mest staat centraal in de ideeën van Oene Oenema, buitengewoon hoogleraar Nutriëntenmanagement. Mest wordt in plaats van een afvalproduct een waardevolle grondstof. Nu wordt een kwart van de mest nog uitgevoerd. Zouden we kunstmest uitbannen dan neemt de behoefte aan dierlijke mest toe. Daarnaast zullen we meer veevoer zelf moeten produceren, nedersoja bijvoorbeeld. Maar dat is wel duurder. Toch denkt hij hij dat overgaan naar een landbouw een landbouw met een kleinere import van veevoer en meer verbouw van veevoer in Nederland,

Prijzen

Econoom Krijn Poppe denkt dat je de kringloop moet stimuleren via de prijzen in de economie. Door goedkoop kunstmest is voedsel goedkoop geworden. Hij legt uit dat veel grondstoffen en afvalstoffen verkeerd geprijsd zijn. Het is daarom nodig voor veel landbouwproducten nieuwe kostprijzen te berekenen, prijzen die rekening houden met duurzaamheidsapsecten.

(Bron foto: Shutterstock)

Vijf visies over kringlooplandbouw